Vaststellingsovereenkomst bij ontslag en het risico van blind tekenen

Heb je een vaststellingsovereenkomst ontvangen van je werkgever, dan lijkt het vaak netjes geregeld. Geen juridische procedure, duidelijke afspraken en snel duidelijkheid over het einde van het dienstverband. Veel werknemers ervaren dat als een opluchting. Toch gaat het hier in de praktijk regelmatig mis.

Wat vaak niet wordt beseft, is dat een vaststellingsovereenkomst bij ontslag meestal door de werkgever wordt opgesteld. Die overeenkomst is zelden neutraal. In veel gevallen pakt zij financieel en juridisch nadelig uit voor de werknemer, soms met een verschil van duizenden euro’s dat pas achteraf zichtbaar wordt.

In deze blog lees je wat een vaststellingsovereenkomst precies inhoudt, welke fouten ik dagelijks zie bij ontslag met een VSO en waarom het vrijwel altijd verstandig is om een overeenkomst te laten controleren voordat je tekent.

Wat een vaststellingsovereenkomst inhoudt

Een vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak tussen werknemer en werkgever waarin wordt vastgelegd dat het dienstverband eindigt. Dit gebeurt vaak in situaties waarin een werkgever geen formele ontslagprocedure wil starten, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, een arbeidsconflict, vermeend disfunctioneren of langdurige ziekte.

Door te tekenen, ga je formeel akkoord met het ontslag en met alle voorwaarden die daarbij zijn vastgelegd. Wat daarbij vaak wordt vergeten, is dat je als werknemer niet verplicht bent om een vaststellingsovereenkomst te accepteren. Het voorstel is onderhandelbaar en mag ook worden geweigerd.

Waarom werkgevers kiezen voor een vaststellingsovereenkomst

Voor werkgevers is een VSO aantrekkelijk. Het voorkomt een procedure bij het UWV of de kantonrechter, bespaart tijd en kosten en geeft controle over de inhoud van de afspraken. Die controle vertaalt zich vaak in voorwaarden die vooral het belang van de werkgever dienen.

Voor werknemers voelt een vaststellingsovereenkomst vaak redelijk en correct. In de praktijk zie ik echter regelmatig dat vergoedingen aan de lage kant zijn, dat de formulering risico’s oplevert voor het recht op een WW-uitkering of dat belangrijke afspraken simpelweg ontbreken.

Veelgemaakte fouten bij ontslag met een VSO

Een van de meest voorkomende fouten is een te lage ontslagvergoeding. Veel overeenkomsten blijven steken bij de wettelijke transitievergoeding, terwijl er in veel situaties ruimte is om een hogere vergoeding te onderhandelen. Regelmatig blijkt achteraf dat werknemers duizenden euro’s extra hadden kunnen krijgen.

Ook de formulering van de overeenkomst is cruciaal. Voor behoud van WW-rechten moet duidelijk vaststaan dat het initiatief tot ontslag bij de werkgever ligt en dat de werknemer geen verwijt treft. Een onzorgvuldige zin kan al voldoende zijn om problemen met de uitkering te veroorzaken.

Daarnaast ontbreken vaak afspraken over vrijstelling van werk. Zonder heldere regeling kan een werknemer verplicht blijven doorwerken, terwijl juist tijd nodig is om te solliciteren of te herstellen. Concurrentie- en relatiebedingen blijven eveneens regelmatig ongewijzigd staan, terwijl deze bij ontslag vaak bespreekbaar zijn en een nieuwe baan kunnen belemmeren.

Tot slot zie ik veel werknemers te snel tekenen onder tijdsdruk. Een werkgever suggereert dat het aanbod tijdelijk is, terwijl de werknemer wettelijk recht heeft op bedenktijd, advies en onderhandeling. Die druk leidt tot beslissingen waar later spijt van komt.

Waarom een vaststellingsovereenkomst laten controleren essentieel is

Een vaststellingsovereenkomst is geen formaliteit, maar een juridisch bindend document waarmee je afstand doet van rechten. Fouten zijn na ondertekening nauwelijks te herstellen en kleine details kunnen grote financiële gevolgen hebben.

Een inhoudelijke controle door een juridisch specialist brengt snel aan het licht of de vergoeding klopt, of je WW-rechten zijn veiliggesteld en of de voorwaarden in balans zijn. In de meeste gevallen verdient zo’n controle zichzelf ruimschoots terug.

Wanneer juridisch advies onmisbaar is

Juridisch advies is altijd aan te raden, maar zeker noodzakelijk wanneer je twijfelt over de hoogte van de vergoeding, bang bent je WW-rechten te verliezen, onder druk wordt gezet om te tekenen, te maken hebt met een concurrentiebeding of wanneer ziekte een rol speelt bij het ontslag.

Eerst controleren, dan pas tekenen

Heb je een vaststellingsovereenkomst ontvangen en wil je zeker weten dat je krijgt waar je recht op hebt, geen geld laat liggen en je uitkeringsrechten behoudt, dan is één stap cruciaal. Laat de overeenkomst controleren voordat je tekent.

Een korte beoordeling kan het verschil maken tussen een regeling die vooral de werkgever beschermt en een ontslag dat daadwerkelijk goed en eerlijk is geregeld.